«Βάλσαμο», της Ελιάνας Αμπραβανέλ. Από το στομάχι του Τζανείου με την ομάδα μαγειρων του Ιάκωβου Απέργη, στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης με τη Λέσχη Γαστρονομίας Μυκόνου

Leshi-Gastronomias-Mykonou_Tzanio

Η Ελιάνα είναι πάντα μια διακριτική παρουσία στις εκδηλωσεις της Λέσχης Γαστρονομίας Μυκόνου. Κρατάει σημειώσεις στα μαγειρέματα στο χαρτί. Άλλοτε πάλι με την συσκευή του τηλεφώνου της τραβά κάποιες τεχνικές, που δεν καταγράφονται εύκολα, όπως το άνοιγμα του φύλλου, το τελείωμα στο κλείσιμο της πίτας κ.ά.  Θα ζητήσει, όπως και άλλοι συμμετέχοντες κάποιες λεπτομέρειες για την εκτέλεση της συνταγής που παρουσιάζουμε και συχνά στο σπίτι θα παιδευτεί με την πρώτη ευκαιρία και …χωρίς μοντάζ θα μοιραστεί με οικείους και φίλους τη χαρά της. Η Ελιάνα Αμπραβανέλ είναι μια από μας. Ήταν από τους πρώτους που έμαθαν ότι πάμε στο Τζάνειο να μαγειρέψουμε, μια μικρή ομάδα, που είχε σκοπό να «ξεκουράσει» με την συμμετοχή της στην κουζίνα του νοσοκομείου τους έτσι κι αλλιώς ακούραστους εργαζόμενους και να συμβάλει με το δικό της διαφορετικό τρόπο προσθέτωντας έναν αέρα Μυκόνου σε ένα μέρος του μενού.
Διαβαίνοντας την πόρτα του εφημερεύοντος νοσοκομείου ξέραμε ότι είχαμε έρθει εδώ γιατί είχαμε ένα χρέος στους ανθρώπους που είχαν φροντίσει δικούς μας νοσηλευόμενους, και μας τους ίδιους κάποτε, δεδομένου ότι το Τζάνεο για την Μυκονιάτικη κοινότητα του Πειραιά, ήταν και παραμένει σημείο αναφοράς.
Η Ελιάνα δεν ήρθε με σκοπό να τραβήξει μια ταινία. Πολύ περισσότεροδεν ήρθε για να κάνει μια ταινία που θα πάει σαν official selection της Διοργάνωσης του Φεστιβάλ Ντοκυμαντέρ Θεσσαλονίκης. Ήρθε να καθαρίσει πατάτες, να κόψει σαλάτες να κουβαλήσει ταψιά, ό,τι θα της ζήταγε ο σεφ Ιάκωβος Απέργης. Αυτός ήταν και η αιτία που έσπασε αμέσως ο πάγος με το που άκουσε την ιδιότητά της -έκανα προσωπικά τις συστάσεις- μαραθωνοδρόμος, κινηματογραφίστρια…
-Ά, ωραία, θα ήταν ενδιαφέρον να έχουμε υλικό από αυτή τη συνάντηση!
Και να ‘μαστε τώρα… πάμε σινεμα και μάλιστα στη Θεσσαλονίκη την Παρασκευή 8 Μάρτη, στο Ολύμπιον, σε επίσημη προβολή.
Η Λέσχη Γαστρονομίας του μηδέν ευρώ, πάει με μια ταινία που κόστισε μηδέν ευρώ στο φεστιβάλ Θεσαλονίκης. Αυτά και η συνέχεια επί της οθονης…

Αλλά αντί προγράμματος ας ρίξουμε πρώτα μια ματιά στα κείμενα:

Βάλσαμο
ΕΛΛΑ∆Α / 15’/ 2018 / HD / ΕΛΛΗΝΙΚΑ / ΕΓΧΡΩΜΟ / ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ
Μια «οικογενειακή ταινία» για τις θεραπευτικές ιδιότητες του φαγητού στα άδυτα ενός δημόσιου νοσοκομείου.
Σύνοψη:
Τι κάνουν οι κάτοικοι ενός από τα πιο κοσμοπολίτικα νησιά του κόσμου όταν έρθει ο χειμώνας;
Η Λέσχη Γαστρονομίας Μυκόνου, μια ασυνήθιστη «οικογένεια» από βραβευμένους σεφ, περιπετειώδεις καλοφαγάδες και νοικοκυρές της παλιάς σχολής, διεισδύει στα άδυτα ενός δημόσιου νοσοκομείου και φέρνει τα πάνω κάτω.

Σχετικά με τη Σκηνοθέτιδα:
Μυκονιάτισσα κατ’ επιλογή, η Ελιάνα Αμπραβανέλ «ανακάλυψε» το νησί το 1978. Η άγρια ομορφιά του τοπίου και η απόλυτη ελευθερία που ενέπνεε σε όσους το γνώριζαν την έκαναν να επιστρέφει ξανά και ξανά, ενώ το έργο της έκανε διαδρομές σε ολόκληρη την Ελλάδα. Αφού ολοκλήρωσε δύο μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ, το «Roughcut» (2013) και το «Finish Line» (2016), γυρισμένα στην Αθήνα, την Κρήτη και τα βουνά της Κοζάνης, έστρεψε επιτέλους το βλέμμα της στην αγαπημένη της Μύκονο. Το «Βάλσαμο» (2018) είναι ένα στιγμιότυπο από τα τελευταία τρία χρόνια που έχει περάσει ως επίτιμο μέλος της τοπικής κοινωνίας, ετοιμάζοντας την τρίτη μεγάλου μήκους ταινία της πάνω στο τίμημα της αλόγιστης ανάπτυξης. 2013 Roughcut (58′) 2016 Finish Line (70′) 2018 Βάλσαμο (15′)

Σημείωμα Σκηνοθέτη:
Εδώ και 40 χρόνια, βλέπω τη Μύκονο να αλλάζει μπροστά στα μάτια μου και τους ντόπιους να αγωνίζονται να συμβαδίσουν. Το χάσμα ανάμεσα στους καλοκαιρινούς και τους χειμερινούς μήνες είναι πλέον αδύνατο να το περιγράψει κανείς. Με το που μπαίνουν τα κρύα, η κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα του νησιού πέφτει σε χειμερία νάρκη. Όσοι έχουν μείνει πίσω – είτε από επιλογή είτε από επαγγελματική αδράνεια – χρίζονται αυτομάτως μέλη μιας άτυπης νησιώτικης οικογένειας που μοιάζει να περιστρέφεται γύρω από το πάθος για το φαγητό. Δεν έχει σημασία αν κάποιοι έχουν κάνει καριέρα σε κουζίνες γνωστών εστιατορίων και άλλοι έχουν περάσει τη ζωή τους μαγειρεύοντας μόνο για τους δικούς τους. Το φαγητό είναι μια κοινή γλώσσα που ξέρουν να χρησιμοποιούν όλοι, και ο χειμώνας είναι η κατάλληλη εποχή για να εμπλουτίσουν το λεξιλόγιό τους. Ο καθένας φέρνει ότι μπορεί – στη Λέσχη κανείς δεν σου σερβίρει λογαριασμό – και όλοι πάνε σπίτι τους χορτάτοι. Φέτος το χειμώνα, τα μέλη της Λέσχης Γαστρονομίας άφησαν για λίγο το νησί τους και ένωσαν τις δυνάμεις τους με τον σεφ Ιάκωβο Απέργη, που έχει μετατρέψει την κουζίνα του Τζάνειου Νοσοκομείου σε ουτοπία. Η αποστολή του είναι να εξερευνήσει τις θεραπευτικές ιδιότητες του φαγητού, βοηθώντας τους ασθενείς να αναρρώσουν και τους γιατρούς να διατηρήσουν τις δυνάμεις τους. Το «Βάλσαμο», γυρισμένο με δύο iphone σε μια μέρα, γεμίζει κυκλαδίτικο αέρα τα πανιά του μοναδικού αυτού project, ενώ παραδίδει μαθήματα ανθρωπιάς.
tsimpologimata_rousounelos

Κι ένα κείμενο που έγραψα τότε στον Γαστρονόμο και απηχεί στα συναισθήματα και τις σκέψεις εκείνου του αξέχαστου πρωινού στο στομάχι του Τζανείου.

Στο τριάστερο του Τζανείου
Το ραντεβού μας κλείστηκε κι αυτή τη φορά στις 7. Ώρα πρωινή, αυτή που, υπό άλλες συνθήκες, τη λες και βάρβαρη. Ήταν η δεύτερη φορά που περνούσα την πόρτα του μαγειρείου του, ώρα 6.57. Εκτιμά την ακρίβεια ο Ιάκωβος. Το απαιτεί η φύση της δουλειάς και ο χώρος. Εδώ δεν κάνεις στάση πηγαίνοντας αλλού. Διαβαίνεις το κατώφλι και αφοσιώνεσαι. Βρίσκεσαι στο στομάχι του Τζανείου Νοσοκομείου. Εδώ όπου ετοιμάζεται η τροφή –πρωί, μεσημέρι, βράδυ– 180 ασθενών και 90 ιατρών. Κάθε μέρα, 365 μέρες τον χρόνο, βρέξει χιονίσει, έχει δεν έχει όλα τα υλικά, λειτουργούν δεν λειτουργούν όλες οι συσκευές, υπάρχει ή δεν υπάρχει όλο το προσωπικό.

Στο «τριάστερο» του Τζανείου δεν έχει τέτοια, ούτε στις εφημερίες που οι αριθμοί διπλασιάζονται. Όλα πρέπει να ρολάρουν στην εντέλεια. Το έλεγε μια μέρα ο Λαζάρου: «Η κουζίνα δεν δουλεύει με συνταγές. Μαγειρεύει με ό,τι έχει».

Εργαστήκαμε στην πρωινή βάρδια έξι μέλη της Λέσχης Γαστρονομίας Μυκόνου. Ήταν μια σημαντική στιγμή, η πρώτη φορά που βγαίναμε να μαγειρέψουμε εκτός έδρας. Ήταν μια εσωτερική ανάγκη συμμετοχής σε ένα όνειρο που εδώ και χρόνια χτίζεται από έναν εμπνευσμένο μάγειρα, τον Ιάκωβο Απέργη και την ομάδα του.

Θελήσαμε να δώσουμε πλάι στην ομάδα των μαγείρων ένα χέρι βοήθειας, λίγο άρωμα Μυκόνου με νότες κυκλαδίτικου αέρα. Απλά πράγματα προσφέραμε, λίγη λούζα, λίγη τυροβολιά, κάποιες παρασκευές. Και όταν φύγαμε, ήμασταν πιο γεμάτοι από ποτέ. Πήραμε πολλά μαθήματα μέσα σε λίγη ώρα κι ένα σωρό εφόδια σαν αντίδωρο: καθαρές ματιές, ουσία και συναίσθημα· η αλάνθαστη συνταγή που χτίζει κάστρα αυτογνωσίας.

Συναντήσαμε εργαζομένους που στην καρδιά τους όρισαν να κουκίζουν άνηθο και ανθρωπιά, να αχνίζουν κρεμμυδάκια και ελπίδα. Τους διακρίνει πάθος και μια αλύγιστη αγάπη που καταλύει κάστρα. Νέα παιδιά, σπουδαστές και σπουδάστριες ακόμα σε σχολές, που δίνουν το μήνυμα πως κάτι μπορεί να αλλάξει αν αλλάξουμε πρώτα εμείς συνήθειες κι επιλογές.

Στο Τζάνειο δεν αφήνουν την κρίση στο πολύπαθο σύστημα Υγείας να γίνει ακόμα μία φορά η αιτιολογία της εξαθλίωσης. Τη μετουσιώνουν σε δύναμη, κίνητρο ανθρωπιάς και ποιότητας.

Απομεσήμερο πια, οχυρωμένοι πίσω από τον ενθουσιασμό, δώσαμε μια υπόσχεση: να ξανάρθουμε, με την πρώτη ευκαιρία. Γιατί αισθανθήκαμε χρήσιμοι. Γιατί θέλουμε να βρουν ανταπόκριση, από ευαίσθητους ιδιώτες και από το υπουργείο, στα ελάχιστα που ζητάνε, όχι για τους ίδιους, αλλά για την υποδομή και την οργάνωση της κουζίνας τους. Γιατί επιθυμούμε να γίνουμε κήρυκες της αλήθειας που μαγειρεύεται στο Τζάνειο. Γιατί πάνω απ’ όλα η τροφή, που ήταν κατά τον Ιπποκράτη το φάρμακό μας, είναι και το εισιτήριο στον παράδεισο που ζούμε ή που θα μπορούσαμε να ζούμε σήμερα, και ας το ξεχνάμε καμιά φορά. Θα είμαστε εδώ, γιατί αυτόν τον παράδεισο τον αξίζουν εν ζωή όσοι νοσηλεύονται και όσοι τους φροντίζουν.

valsamo_image

Εδώ ένα ενδιαφέρον άρθρο από τον Γαστρονόμο:
Κείμενο: Νικολέτα Μακρυωνίτου

Κλείνοντας θα ήθελα να αναφέρω τους συντελεστές και τους αρωγούς στο όραμα του Απέργη, εργαζόμενους του Νοσοκομείου:
Μάγειρες : Νικόλαος Κάππος, Πέτρος Μυλωνόπουλος, Κανέλα Θεοδώροπούλου, Γιώργος Δρακόπουλος
Βοηθοί μάγειρες: Κωσταντίνος Μπάλιος, Μαρία Τσαμπή
Διαιτολόγοι: Κατερίνα Απαλοδημα, Πόπη Φακατσέλη, Ζαχαρούλα Ταστάνη
Τεχνολόγος Τροφίμων: Χριστίνα Παπαχρήστου
Σπουδαστές Σχολής Μαγειρικής: Νίκος Δεσύλας, Κωσταντίνος Μαυρόπουλος, Μιχάλης Μαστρογιωργης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s