Χριστόψωμα Μυκόνου

Hristopsoma Mykonou _ Rousounelos hanioti
Διανύουμε αισίως την εβδομάδα των Χριστοψώμων.
Είναι οι τελευταίες ημέρες του Σαραντάμερου. Τα σπίτια, τα περισσότερα. λίγο ως πολύ στολισμένα και φέτος, ήδη έχουν αρχίσει να μυρίζουν γιορτή. Άλλωστε την γιορτή πρώτα την αισθάνεσαι με όλες σου τις αισθήσεις κι ύστερα την λέει το ημερολόγιο.
Σε αντίθεση με πολλά μέρη από την υπολοιπη Ελλάδα το Χριστόψωμο στο νησί είναι γλυκό. Μάλιστα η αναλογία της ζάχαρης μοιάζει να γέρνει συχνά προς το πολύ γλυκό κι όμως το τελικό αποτέλεσμα είναι ισορροπημένο, μυρωδάτο και λαχταριστό. Επίσης είναι νηστίσιμο, δεν περιέχει αβγό, βούτυρο κλπ. παρά μόνο ελαιόλαδο και μυρωδικά, αρκετά για να του δώσουν μια ιδιαίτερη αίγλη ιδιαίτερα όταν σπάνε μύτες τη στιγμή που βγαίνει από τον φούρνο.
Στο νησί και σήμερα εξακολουθούν να το φτιάχνουν στα σπίτια. Κάποιες μάλιστα νοικοκυρές παραδοσιακά, δεδομένου ότι φτιάχνουν κάποια ποσότητα, τα στέλνουν στον φούρνο της γειτονιάς.  Δεν είναι αυτό που λέμε μπελαλίδικο, άρα μπορεί κανείς σε μικρή ποσότητα να το φτιάξει και στον οικιακό φούρνο. Έτσι για το καλό. Για να μυρίσει το σπίτι γιορτή!
Christopsomo Mykonou Gastronomos _ Rousounelos

Η παρακάτω συνταγή είναι της πεθεράς μου Μαρίας Ι. Χανιώτη,
από τον Πύργο της Άνω Μεράς Μυκόνου.
Τα φτιάχνει κάθε χρόνο στο σπίτι με τις κόρες και την εγγονή της.
Μου ζητήθηκε από το περιοδικό Γαστρονόμος, την δοκιμάσαμε
με βάση τις οδηγίες της δεδομένου ότι ήταν όλα «με το μάτι»
και πιστεύω ότι την προσεγγίσαμε αξιοπρεπώς.

Το χριστόψωμο στη Μύκονο παρασκευάζεται σύμφωνα με μια παράδοση πολλών χρόνων τις παραμονές των Χριστουγέννων και τα υλικά του είναι τέτοια που μπορεί να διατηρηθεί για αρκετό διάστημα. Τα χρόνια πριν τα σπίτια αποκτήσουν φούρνους ηλεκτρικούς, οι γυναίκες μαζεύονταν στον φούρνο της γειτονιάς όλες μαζί. Γύρω από τον μεγάλο πάγκο εργασίας του φούρναρη έφτιαχναν η κάθε μια τα δικά της Χριστόψωμα. Για να τα ξεχωρίζουν μάλιστα ποια ήταν της καθεμιάς έβαζαν για σημάδι, είτε κάποια τσιμπιά στο καθένα ή έναν ζυμαρένιο βώλο (μαυράκι) ή ένα ζυμαράκι κυρτό (κασούνι) κι άλλοτε αμύγδαλα καθαρισμένα, αλλά και καρύδια ή φουντούκια ακαθάριστα.
Οι χωριανοί (αγρότες) της Μυκόνου τη βραδιά των Χριστουγέννων προσθέτουν χριστόψωμο στην ταΐστρα του «βουϊδιού» ή της αγελάδας τους και γενικά στα ζώα που τους πρόσφεραν τις πολύτιμες υπηρεσίες τους.

Στα μυκονιάτικα κάλαντα συναντάμε το τετράστιχο:
«Άγιος Βασίλης έρχεται από τις Κάτω Δήλες
βαστά το καλαθάκι του γεμάτο πατελίδες
και πατελίδες έτρωγε μα τηγανήτες θέλει,
χριστόψωμο του δώσαμε κι ανεπετά και φεύγει…»

 christopsomo Mykonou

Χριστόψωμα Μυκόνου
της Μαρίας Ι. Χανιώτη
(10 κομμάτια)

Για τη ζύμη

1 κιλό αλεύρι
350 γρ ζάχαρη
χυμό από 1/2 πορτοκάλι
ξύσμα από 1 λεμόνι
ξύσμα από 1 πορτοκάλι
120 ml ελαιόλαδο
60 ml μπράντι
1 ξυλάκι κανέλα
1 κουτ. γλ. γλυκάνισο
10 γαρύφαλα
1 κάψουλα βανίλια ή 1 λοβό βανίλια Μαδαγασκάρης
½ κουτ. γλ. μαστίχα κοπανισμένη

 Για το προζύμι

250 γρ από το αλεύρι,
75 γρ νωπή μαγιά

Επιπλέον

250 γρ σταφίδα σουλτανίνα
σουσάμι
10 αμύγδαλα άψητα κι ανάλατα,
ή φουντούκια ή καρύδια ολόκληρα

Εκτέλεση:

Ξεκινάμε με το προζύμι αποβραδίς. Θρυμματίζουμε και διαλύουμε σε λεκανάκι τη μαγιά πολύ καλά σε 250 ml χλιαρό νερό, προσθέτουμε το αλεύρι και ανακατεύουμε ελαφρά ώσπου να σχηματιστεί ένας πηκτός χυλός. Σκεπάζουμε με καθαρή πετσέτα και αφήνουμε για όλο το βράδυ να φουσκώσει, σε χώρο ελεγχόμενα ζεστό.

Βράζουμε πολύ καλά για 20 λεπτά σε κατσαρολάκι 2 ποτήρια νερό το γλυκάνισο, τα γαρύφαλα και την κανέλα. Σουρώνουμε ποσότητα ίση με 1 ποτήρι (250 ml) και αφήνουμε να κρυώσει.

Σε μια μεγάλη λεκάνη ρίχνουμε κάτι λιγότερο από το υπόλοιπο αλεύρι. Ανακατεύουμε τη μαστίχα και το ξύσμα με λίγο αλεύρι και τα προσθέτουμε στη λεκάνη. Προσθέτουμε το προζύμι (που πρέπει να έχει φουσκώσει και να έχει φυσαλίδες), τον χυμό από το πορτοκάλι, το κονιάκ, το ελαιόλαδο, τη βανίλια, τη ζάχαρη και το ποτήρι του υγρού από τα μυρωδικά. Ανακατεύουμε και ζυμώνουμε καλά μέχρι να γίνει μια ωραία ζύμη που δεν κολλάει. Σε αυτό το σημείο της διαδικασίας κρίνουμε αν χρειάζεται το υπόλοιπο αλεύρι ή παραπάνω υγρά.

Αφήνουμε το μείγμα σκεπασμένο, να ξεκουραστεί για μια ώρα περίπου και ν’ ανέβει.

Παίρνουμε στη συνέχεια κομμάτια από τη ζύμη μας σε μέγεθος φούχτας (11 κομμάτια). Αφήνουμε ένα στην άκρη και τα υπόλοιπα τα πλάθουμε, τα ανοίγουμε λίγο να πλατύνουν. Βάζουμε σταφίδες στο κέντρο του καθενός. Τις κλείνουμε μέσα στη ζύμη και αφήνουμε το κάθε χριστόψωμο στο πλάι με το μέρος από το οποίο βάλαμε τις σταφίδες προς τα κάτω.
Με το κομμάτι της ζύμης που αφήσαμε στην άκρη πλάθουμε 20 κορδόνια πάχους περίπου ενός εκατοστού με τα οποία φτιάχνουμε από έναν σταυρό στην πάνω όψη του κάθε χριστόψωμου.
Στη συνέχεια τα πιάνουμε από κάτω, βουτάμε ελαφρά το πάνω μέρος σε ένα μεγάλο, ανοικτό μπολ με νερό και το περνάμε από το σουσάμι. Έτσι κολάει το σουσάμι. Τέλος μπήγουμε ένα αμύγδαλο ή ένα φουντούκι ολόκληρο ή μικρό καρύδι στο κέντρο.

Μέχρι να μπούνε στον φούρνο τα διατηρούμε σκεπασμένα σε χώρο ελεγχόμενα ζεστό.

Ψήνουμε για περίπου 35 λεπτά σε προθερμασμένο φούρνο, με αέρα, στους 160 βαθμούς μέχρι να γίνουν και να ροδίσουν καλά.

christopsomo

Σημείωση: Τα Μυκονιάτικα Χριστόψωμα μοιάζουν με μετρίου μεγάθους καρβελάκια, δεν έχουν αβγό ή βούτυρο, άρα είναι νηστίσιμα, αντέχουν στον χρόνο, είναι τρυφερά, σχετικά σφιχτά και ιδιαίτερα μυρωδάτα.

Tip: Μπορούμε σε κάποια να μη βάλουμε σταφίδες και να τα ξεχωρίσουμε χρησιμοποιώντας διαφορετικό ξηρό καρπό στο τελευταίο βήμα της διαδικασίας.

Καλές και χαρούμενες Γιορτές σε όλους!

Δυο ακόμα συνταγές για παραδοσιακό Χριστόψωμο Μυκόνου στο βιβλίο Μυκονιάτικη Μαγειρική – Ψηφίδες Πολιτισμού των εκδόσεων Ίνδικτος (2001)

Δες
http://www.scalagallery.gr/
και
http://www.indiktos.gr

~

Σημείωση:
– Για πιο μυρωδάτα χριστόψωμα αυξάνουμε τα μυρωδικά κατά βούληση.
-Είναι φορές που ίσως χρειαστεί λίγο παραπάνω αλεύρι. Πιθανόν να οφείλεται στην περιεκτικότητα του πορτοκαλιού σε χυμό, στον καιρό και στην υγρασία περιβάλλοντος (βοριάς-νοτιάς πάντα επηρρεάζουν) κ.ά.

Hristopsoma Mykonou _ Rousounelos Gastronomos

 

Advertisements

2 σκέψεις σχετικά με το “Χριστόψωμα Μυκόνου

  1. γεια σας φαινεται να βγαινει νοστιμο το χριστοψωμο που περιγραψατε παραπανω αλλα εχω μια ερωτηση να σας κάνω,η μαγια 75γρ δεν ειναι αρκετη για ενα κιλο αλευρι;

  2. Αγαπητή Δέσποινα,
    συγνώμη που είδα αργά το μήνυμα.
    Τα 75 γρ μαγιά μπαίνουν στο ένα τέταρτο αλεύρι αποβραδίς για να ….πιάσουμε προζύμι.
    Κάθε χρόνο που τα κάνει η πεθερά μου και 2 φετινές δοκιμές, έδειξαν ότι είναι οκ.
    Όταν θα τα φτιάξεις εύχομαι καλή επιτυχία.
    Καλή Χρονιά!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s