Το ψυγείο μου μιλά Φολεγαν-δρίτικα*

FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 6Θέλω κατ’ αρχάς να σας πω μια καλησπέρα σαν συμπατριώτης Κυκλαδίτης που έρχεται από τη Μύκονο! Ρίχνοντας μια ματιά στον πάγκο που έχετε εκθέσει τα μαγειρέματά σας, κοιτάζοντάς σας την ίδια στιγμή, έτσι όπως έχετε γεμίσει αυτή την αίθουσα, έχω την αίσθηση ότι γνωριζόμαστε χρόνια. Βλέπω πρόσωπα γνωστά, πρόσωπα οικεία, βλέπω πιάτα γνωστά. Σας γνωρίζω καλά γιατί είσαστε πλασμένοι από τα ίδια υλικά που είναι πλασμένοι οι κάτοικοι των νησιών μας. Γνωρίζω καλά τα προϊόντα σας όπως και τα μαγειρέματά σας. Λίγο ως πολύ μεγάλωσα κι εγώ μ’ αυτά, αφού είμαστε κάτοικοι της ίδιας πατρίδας κι έχουμε να διαχειριστούμε τα ίδια υλικά στη διάρκεια του χρόνου: ό,τι βγάζει η θάλασσα κι ότι φυτρώνει στην άγονη γη μας, που την κάνει γόνιμη η φροντίδα και το μεράκι όσων ασχολούνται μαζί της.
Θέλω επίσης, συμπληρώνοντας όσα ακούστηκαν προηγούμενα να πω ότι η «αξία για τον ξένο» -για τον τουρίστα- δεν θα έρθει ποτέ, αν πρώτα απ’ όλα δεν αποτελέσει αξία για μας τους ίδιους. Εσείς οι ίδιοι έχετε δώσει αξία στο διατροφικό προϊόν, γιατί είναι το καταστάλαγμα της σοφίας, της οικονομίας και του πολιτισμού που σας παρέδωσαν οι πρόγονοί σας. Να προσθέσω ακόμα εδώ ότι, είναι σημαντικό να δούμε ότι στην Ελλάδα πάσχουμε από τη δημιουργία νεώτερων παραδόσεων. Μιλάμε για την παράδοση με έναν τρόπο μουσειακό που δυστυχώς είναι στατικός και δεν μας πάει πουθενά με αποτέλεσμα μια φθίνουσα πορεία. Η παράδοση του παππού και της γιαγιάς είναι σημαντική όταν εμείς την αναγνωρίζουμε και την έχουμε κάνει κτήμα μας. Αναρωτιέμαι όμως ποια είναι η δικιά μας παράδοση. Εμείς τι δημιουργούμε ώστε να αφήσουμε κάτι πίσω για τους νεώτερους. Αυτό χρειάζεται να το δούμε λίγο.
Όταν προσπαθούσα να συμμαζέψω τις σκέψεις μου και να ξεχωρίσω αυτά που έχω να σας πω, σκέφτηκα έναν τίτλο που θεωρώ ότι ταιριάζει απολύτως –ειδικά και γενικά- και κυρίως επικεντρώνει το ενδιαφέρον στο αντικείμενο που θέλω να επισημάνω: την ανάγκη να σκύψουμε πάνω στα τοπικά προϊόντα. Για κάποιο λόγο λοιπόν, που θα καταλάβετε αμέσως στη συνέχεια, ο τίτλος ήρθε αυθόρμητα και είναι:

Το ψυγείο μου μιλά Φολεγανδρίτικα
FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 16
Η θάλασσα που ενώνει τα νησιά μας είναι αυτή που τα χωρίζει κιόλας.
Πριν από 15 περίπου χρόνια ήρθα ξανά στη Φολέγανδρο.
Ένας φίλος όταν το έμαθε, μου έγραψε:
«Ετοιμάσου να γνωρίσεις έναν τόπο πιο άγονο, πιο άδεντρο κι από τη Μύκονο». Ετοιμάστηκα, λοιπόν, και ήρθα. Και τότε κατάλαβα γιατί η Μαρία το γένος Χανιώτη έφυγε από την Άνω Μερά της Μυκόνου για να εγκατασταθεί μόνιμα πια στην Άνω Μεριά της Φολεγάνδρου σαν Μαρία Παπαδοπούλου!
Και κατάλαβα και κάτι ακόμα:
Πως όπου κι αν πας κουβαλάς μαζί σου και το φορτίο των πολιτισμικών σου καταβολών. Το κάθε πρόσωπο κουβαλάει στην πορεία της ζωής του και μια ιστορία.

Η Μαρία Παπαδοπούλου με την Κική Τριανταφύλλη
Η Μαρία Παπαδοπούλου με την Κική Τριανταφύλλη

Η Μαρία η Παπαδοπούλου είναι για σας:
η Μαρία η Μυκονιάτισσα.
Για μας στη Μύκονο, είναι:
η θεία η Μαρία η Φολεγανδρίτισσα. Η πιο αγαπημένη θεία της συζύγου μου. Έτσι την γνώρισα!
Από τότε το ψυγείο μου μιλά Φολεγανδρίτικα. Όπως ακριβώς το δικό της μιλά Μυκονιάτικα.
Το δικό μου να σας πω την αλήθεια μιλά κι άλλες γλώσσες: μιλά Τηνιακά, Αξιώτικα, Συριανά, Ανδριώτικα, Καριώτικα, Κρητικά… μιλά και κάποιες γλώσσες άγνωστες στον πολύ τον κόσμο, γλώσσες που κι εγώ ακόμα δυσκολεύομαι να αναγνωρίσω, πλην όμως μπορώ κάτω από συνθήκες να κάνω μαζί τους ένα ταξίδι. Άλλοι τόποι, άλλοι πολιτισμοί, άλλες γεύσεις, άλλοι άνθρωποι, άλλες μνήμες…
FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 17Έχουμε στη Μύκονο πολλούς Πολυκανδριώτες, το ίδιο το επίθετό τους μαρτυρά πως από δω, από την Φολεγανδρο (λατ. Policandro) κρατά η ρίζα τους.
Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο οι πρόγονοι της Μαρίας Παπαδοπούλου-Χανιώτη έφτασαν κάποτε από την περιοχή των Χανίων της Κρήτης κι εγκαταστάθηκαν στις πλούσιες αγροτικά περιοχές της Άνω Μεράς. Το επίθετό τους τότε: Κορνάρος (της γνωστής οικογενείας που έβγαλε τον μεγάλο μας ποιητή). Στο νησί μας υπήρχαν ακόμα στα χρόνια μου γέροντες που ήξεραν απ’ έξω τον Ερωτόκριτο, με μια μυκονιάτικη ίσως παραλλαγή αλλά ήταν χάρμα να τους ακούς μ’ εκείνη τη γάργαρη, κελαϊδιστή ντοπιολαλιά. Λόγοι ευκολίας και συνήθειας η καταγωγή (από τα Χανιά) επικράτησε του επιθέτου, αρχικά σαν παρατσούκλι, στη συνέχεια σαν επίθετο.

Αυτά όλα, βέβαια, δεν τα ανέφερα για να φουμίσω το σόι της γυναίκας μου. Στόχος μου και αντικείμενο της σημερινής μου παρέμβασης είναι να αναδείξω ένα θέμα:
Ότι τα πρόσωπα ταξιδεύουν.
Ότι το ίδιο ταξίδι ακολουθούν και τα προϊόντα.
Ότι η κουζίνα μας η ίδια, η κουζίνα των λαών, είναι καράβι που ταξιδεύει.
Να μια φράση κλειδί! Την έγραψα το 2001 στον πρόλογο του βιβλίου μου Μυκονιάτικη Μαγειρική –Ψηφίδες Πολιτισμού και την πρόσθεσα πρόσφατα στο Μανιφέστο της Κουζίνας των Κυκλάδων.

FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 25
2001 λοιπόν! Πως ήταν, άραγε, τα πράγματα τότε;
Παλιά!
Πριν από 15 χρόνια μπαίναμε αισιόδοξοι στον νέο αιώνα, στη νέα χιλιετία;
Κάποιοι ίσως ξεχνάμε ότι κυκλοφορούσαμε «ξυπόλυτοι» στ’ αγκάθια της τουριστικής ανάπτυξης. Όχι χωρίς παπούτσια, αλλά χωρίς επίπεδα προστασίας, σχεδόν με άγνοια κινδύνου.

Το 2001 η Φολέγανδρος δεν ήταν πια ένας μεταξοσκώληκας. Πολύ παραστατικά το αναφέρει στο περιοδικό Μικρές Κυκλάδες, τότε, η Μαίρη Παπαδοπούλου:
«…Αισθανόμαστε (γράφει για τη Φολέγανδρο) πολύ περήφανοι που μέσα σε λίγα χρόνια κατάφερε να μετατραπεί από νησί της άγονης γραμμής, σε ένα γραφικό κοσμοπολίτικο τόπο. Από μεταξοσκώληκας σε πεταλούδα. Κι ευχόμαστε να μην ανοίξει τα φτερά της και πετάξει. Να μείνει αναλλοίωτη κι αλώβητη. Να μείνει για πάντα αυθεντική…»

FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 19Τα προϊόντα ταξιδεύουν:
Ντομάτα, πιπεριά, μελιτζάνα, πατάτα… δεν αποτελούσαν μέρος της διατροφής μας πριν 200 χρόνια. Σήμερα αποτελούν τη βάση της.

Αναφέρθηκα παραπάνω στο Mανιφέστo Κυκλαδίτικης Κουζίνας. Μου ανατέθηκε να συντάξω ένα κείμενο περιεκτικό για τη διατροφή στα νησιά μας. Για το ποιοι είμαστε, τι τρώμε, τι παράγουμε, τι γεύση θέλουμε να αναδείξουμε προς τα έξω. Να εμπνεύσω, να δώσω ένα μήνυμα αισιοδοξίας, ένα σύνθημα αλληλέγγυας πορείας παραγωγού, επαγγελματία, καταναλωτή. Δεν δυσκολεύτηκα καθόλου. Είχα ήδη το πλαίσιο αναφοράς από τον Ηλία Μαμαλάκη και ήδη από τις πρώτες γραμμές δόθηκαν οι γαστρονομικές μας συντεταγμένες:

Κυκλάδες: αντένα μύλου, αλέτρι, τυροβόλι και κουπί,
κατσίκι, ραδίκι, και ντομάτα ξερική,
σπυρί κριθάρι, λέπι ψαριού, πλοκάμι χταποδιού,
μια στάλα λάδι κι ένας κόμπος ξίδι.

Κυκλάδες: θάλασσα, ταρσανάδες, μικρές στεριές,
ήλιος, μελτέμι και ακρογιαλιές Ομήρου.

FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 24Έλεγα προ ημερών σε ομιλία μου στην Τήνο:
«…Γύρω από τον Χατζηγιαννάκη, στη Σαντορίνη, συντελέστηκε ένα μικρό θαύμα.
Γύρω από μια ομάδα ερασιτεχνών και επαγγελματιών στη Μύκονο, συντελείται ένα μικρό θαύμα.
Γύρω από κάποιους από σας που βρίσκεστε εδώ ανάμεσά μας, αναμένεται να συντελεστεί ένα μικρό θαύμα…
Χρειαζόμαστε αυτά τα πολλά μικρά θαυματάκια στα νησιά…»

FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 9
Στην Τήνο ήδη συντελέστηκε ένα. Με τα «Μονοπάτια Γεύσης» (Food Paths), μπήκαν τα θεμέλια και οι επαγγελματίες του νησιού προχωράνε αναδεικνύοντας τα τοπικά προϊόντα. Οι συνάδελφοί μου προσκεκλημένοι δημοσιογράφοι, εντυπωσιάστηκαν. Κυρίως γιατί πολλοί δεν γνώριζαν τον όγκο των προϊόντων, αλλά κυρίως δεν είχαν αντίληψη της ποιότητάς τους. Για να πούμε την αλήθεια δεν γνώριζαν παρά τη Μεγαλόχαρη, ίσως και την ομορφιά που έχουν τα χωριά του νησιού.

FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 21Προσπάθειες όμως αξιόλογες δεν γίνονται μόνο στα τρία νησιά.
Να θυμηθούμε
– το φεστιβάλ Τσελεμεντέ στη Σίφνο, που συμμετέχουν όλα τα Κυκλαδονήσια-
– το Φεστιβάλ Μεσογειακής και Αιγαιοπελαγίτικης Κουζίνας στη Χώρα και στα Φάλλικα της Άνδρου. Έγινε μια τεράστια προσπάθεια εκεί. Κρίμα που δεν συνεχίζει και σήμερα.
– από την μικρή Ικαρία μας έρχονται κατά καιρούς μηνύματα μιας πατρίδας που οι κάτοικοι της θέλουν να αναδείξουν. Έγινε από την οικεία Περιφέρεια πρόσφατα μια προσπάθεια. Προσδοκούν να κάνουν κάτι πιο οργανωμένο αν όχι τον Σεπτέμβριο, στο άμεσο μέλλον.
– στις Σπέτσες γίνεται -την τελευταία 5ετία- η αξιόλογη προσπάθεια του Spetses Marathon και ανάμεσα στις ποικίλες δραστηριότητες αναδεικνύονται και στοιχεία τοπικής γαστρονομίας.
– Η Πάτμος έχει εδώ και χρόνια το δικό της φεστιβάλ κάθε καλοκαίρι
-Την επόμενη Παρασκευή θα βρίσκομαι στη Σκύρο με μια ομάδα προσκεκλημένων δημοσιογράφων για μια πρώτη επαφή με την γαστρονομία και τις νόστιμες ομορφιές του νησιού. Την εκδήλωση διοργανώνει ο οικείος Δήμος. Ανυπομονώ, γιατί είναι ένα νησί πλούσιο σε ιστορία και πολιτισμό κι όμως δεν ακούμε συχνά γι αυτό.
-Σε πολλούς τόπους γίνεται προσπάθεια ανάδειξης προϊόντων μέσα από φεστιβάλ. Δεν είναι όλα πετυχημένα, ιδιαίτερα κάποια που στοχεύουν στο μαζικό και όχι στο ποιοτικό, αλλά είναι κομμάτι του παζλ που συνθέτει μέσα από τις κατά τόπους γεύσεις έναν ενδιαφέροντα γαστρονομικό χάρτη.

Στοιχεία Ελληνικού Πρωινού με φολεγανδρίτικο άρωμα στο ξενοδοχείο
Στοιχεία Ελληνικού Πρωινού με φολεγανδρίτικο άρωμα στο ξενοδοχείο «Βράχος» στον Καραβοστάση.

Να σημειώσουμε επίσης την διαρκή συμβολή της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου σε προτάσεις ανάδειξης γαστρονομικού πολιτισμού και κυρίως την πρωτοβουλία του Επιμελητηρίου Κυκλάδων με το Aegean Cuisine που θα μπορούσε να αναδειχθεί σε σοβαρό εργαλείο για την επαγγελματική εστίαση και την παραγωγή τοπικών προϊόντων.

Δεν θέλω να σας κουράσω με περισσότερες αναφορές.
Το συμπέρασμα είναι ότι το καζάνι των νησιών μας μπήκε στη φωτιά της δημόσιας παρουσίας.
Το μήνυμα είναι ότι μπορούμε να αναδείξουμε την ταυτότητά μας μέσα από τις διατροφικές μας συνήθειες.
Μπορούμε να μιλήσουμε για τα προϊόντα μας και να αποκτήσουμε καινούργιους φίλους. Εκείνους που έτσι κι αλλιώς όταν έρχονται τρώνε, αλλά κι εκείνους που θα μας προτιμήσουν γιατί έχουμε κάτι καλό να τους προσφέρουμε για να χορτάσουμε πέρα από τις υπόλοιπες αισθήσεις τους και εκείνη της γεύσης και εκείνη της πληρότητας, της καταχώρησης στη μνήμη, της επιθυμίας να πάρουν κάτι μαζί τους για να το μοιραστούν με τους ανθρώπους τους.
FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 26

Φιλοξενία, δεν είναι απλά ένα καλό κρεβάτι, ένα ωραίο δωμάτιο και μια σούπερ πισίνα…
Φιλοξενία αν θέλετε είναι οι καλές υπηρεσίες, η ευγένεια, η ποιότητα των προϊόντων που πρέπει να ανταποκρίνεται στις τιμές Φιλοξενία είναι το άρωμα Φολεγάνδρου, το άρωμα Κυκλάδων που πρέπει να έχει ένα πρωινό που σερβίρεται στα Κυκλαδονήσια.

Η ανθρώπινη ιστορία έχει ακολουθήσει μια πορεία που σηματοδοτήθηκε από την αναζήτηση τροφής.
Δεν ήταν καθόλου εύκολη υπόθεση.
Σήμερα η αναζήτηση ιδιαίτερων και μοναδικών γεύσεων είναι σημαντικός παράγοντας, που κινεί παγκοσμίως οικονομίες ολόκληρες.

Θα ήθελα τελειώνοντας να συγχαρώ τους διοργανωτές της εκδήλωσης για το Ελληνικό Πρωινό, με την τοπική γευστική πινελιά της Φολεγάνδρου. Το γεγονός ότι μιλάμε για «Ελληνικό Πρωινό» κατά τόπους, σημαίνει ότι τουλάχιστον έχουμε κατακτήσει ένα στάδιο διατροφικού πολιτισμού που βρίσκεται στις κορυφαίες θέσεις της παγκόσμιας διατροφικής πυραμίδας. Κι αυτή η κατάκτηση έτσι όπως αρχίζει να διακρίνεται από εξωστρέφεια μόνο καλό μπορεί να φέρει.

Σας ευχαριστώ!

*Ομιλία του Δημήτρη Ρουσουνέλου στη Φολέγανδρο
με αφορμή την εκδήλωση για το ελληνικό πρωινό
Σάββατο 6 Ιουνίου 2015

FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 3 FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 4 FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 7 FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 13 FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 20 FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 22 FOLEGANDROS _ ROUSOUNELOS 23

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s