Η αλλοτρίωση του κριτηρίου, της γεύσης και της συνείδησης*

Voutsina ola sta karvouna Rousounelos

Αποχαιρετήσαμε πρόσφατα την Εύη Βουτσινά. Το μέγεθος της προσφοράς της στην ελληνική γαστρονομία δεν έχει αποτιμηθεί ακόμα. Σήμερα ωστόσο, περισσότερο από ποτέ, συνειδητοποιούμε ότι χάρι σε τρεις σημαντικές προσωπικότητες, τρεις γυναίκες αφοσιωμένες -η κάθε μια στο δικό της έργο ζωής- τη Δόμνα Σαμίου, τη Δώρα Στράτου, την Εύη Βουτσινά, έχουμε συγκεντρωμένο το υλικό που συνθέτει σημαντικούς πυλώνες του ελληνικού πολιτισμού.

Τσιμπολογήματα

Εικονογράφιση Μανώλη Ζαχαριουδάκη – περ.”Γαστρονόμος” Ιαν. 2014
Εικονογράφιση Μανώλη Ζαχαριουδάκη – περ.”Γαστρονόμος” Ιαν. 2014

Η αλλοτρίωση του κριτηρίου, της γεύσης και της συνείδησης*

Lead: Η Εύη Βουτσινά υπήρξε η Κόνα Λωξάντρα
της καθ’ ημάς γευστικής πατρίδας

 Τη γνώρισα, όπως οι περισσότεροι, από τα άρθρα της στην Καθημερινή. Κάποτε, γέμιζε δυο σελίδες της εφημερίδας μόνη της. Ο λόγος της ποταμός, ένας βραδυφλεγής εμβολιασμός για ό,τι νόστιμο έμελε να συμβεί σε λίγα χρόνια.

Δεν θα ξεχάσω -έχω εξάλλου όμορφα και τακτοποιημένα μέσα στις σελίδες των βιβλίων της τα σχετικά αποκόμματα- παράλληλα με τις έρευνές της για την παράδοση, τη σθεναρή της στάση απέναντι στην επίθεση που δέχτηκε η ανθρωπότητα τις τελευταίες δεκαετίες. Για τις βόμβες στη Σερβία και τις άλλες που έσκαγαν σε παγκόσμιο επίπεδο: βόμβες των διοξινών, διατροφικών σκανδάλων, αντιβιοτικών στις ευρωπαϊκές ζωοτροφές, υπερβολικών λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων, γενετικά μεταλλαγμένων φυτών, «βάψιμο» γαλλικών κρασιών με αίμα αγελάδων, επιπτώσεων στη διατροφή από τη νόσο Κρόιτσφελντ – Γιάκομπς… Δεν ήταν μόνο φόβος, αηδία, σοκ. Ήταν θυμός και αγανάκτηση, ήταν αμηχανία μπροστά στα ράφια με τα τρόφιμα, ήταν ανάγκη για το στοιχειώδες: τροφή καθαρή. Εκείνη τότε άνοιξε τον δρόμο αφού χρόνια απραξίας, χάριν της ευκολίας και σε βάρος της υγείας και της τσέπης μας, τον είχαν φράξει. Με εμμονική αφοσίωση μοιράστηκε μαζί μας συνταγές, τρόπους παρασκευής και συντήρησης. Κλείνοντας το «Επίμετρο» στον 4ο τόμο στη «Γεύση Ελληνική» μας καλεί να χαρούμε φτιαγμένο από μας τους ίδιους ό,τι χαίρονταν και οι γιαγιάδες μας που πάστωναν μόνες τους 200 κιλά γουρούνι. «Πάρτε 1-2 κιλά χοιρινό από το χασάπη και παστώστε το στα μοντέρνα σας κατσαρολικά που σκονίζονται στα ντουλάπια» κι αν θέλετε κάντε το «ακούγοντας Μαρία Κάλας», σίγουρα το γουρούνι δεν θα παρεξηγηθεί.

Τα βιβλία της είναι η κιβωτός του διατροφικού μας πολιτισμού. Η Εύη Βουτσινά ευτύχησε να πάρει την ευθύνη της συγκέντρωσης ενός υλικού άγνωστου στο ευρύ κοινό. Όρισε ως σημαντικό το παραμελημένο, απαξιωμένο και άγνωστο παρελθόν. Σφράγισε με ποιότητα το χώρο, διέσωσε την ύστατη ώρα όσα έμελλε να σαρώσει η λήθη ως απότοκο του κύματος αστυφιλίας που έκοψε τον ομφάλιο λώρο των νεοελλήνων με τις μικρές τους πατρίδες. Οι ανεξάντλητες αυτές πηγές δέχτηκαν τη χαριστική βολή: την καθήλωση στον καναπέ μπροστά στην τηλεόραση.
Οι έρευνες της Βουτσινά απέδειξαν την ύπαρξη ενός μυριάκριβου υλικού, δεμένου -καθώς το παρουσίαζε πάντα- με ιστορίες ανθρώπων και τόπων σε όλη την Ελλάδα. 18 χρόνια έχουν περάσει από «το Ψωμί» (εκδ. Τροχαλία) και 17 από το 4τομο «Γεύση Ελληνική» (εκδ. Καστανιώτη). Το υλικό της έγινε πεδίο αναφοράς και βιβλιογραφία. Κατέγραψε μαγειρικές με πνεύμα και γεύση ελληνική ικανές να δημιουργήσουν μια ενότητα με τον δύσκολο, αλλά όχι ακατόρθωτο στόχο, του συγκερασμού της σύγχρονης αισθητικής, με το μέτρον άριστον και τον γευστικό πλούτο της Ανατολής. Εμπνεύστηκε για το σύγχρονο ελληνικό σπίτι μια μαγειρική με σύνεση, με αίσθηση της οικονομίας των υλικών και οικολογική συνέπεια, κυρίως όμως θεραπεύοντας τον εθισμό μιας γενιάς νεοελλήνων στην ευκολία της μετριότητας, όπου το ψάρι είναι φιλέτο και το φύλλο προϊόν σουπερ μάρκετ. Η Εύη Βουτσινά μοιράστηκε μαζί μας αγάπες διαχρονικές, υπήρξε η Κόνα Λωξάντρα της καθ’ ημάς γευστικής πατρίδας κι έφυγε από κοντά μας με την πεποίθηση ότι τα γαστρονομικά μας πράγματα θα βελτιωθούν ουσιαστικά, πέρα από τη μόδα γιατί καθώς έλεγε «η μόδα περνάει, το στυλ είναι αιώνιο».

*τίτλος άρθρου της Εύης Βουτσινά
στην εφ. Η Καθημερινή, της 11ης Ιουλίου 1999

Το κείμενο “Η αλοτρίωση του κριτηρίου” του Δημήτρη Ρουσουνέλου,
δημοσιεύτηκε στο τεύχος Ιανουαρίου 2014 του περιοδικού “Γαστρονόμος”.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s