Τον 20ο αιώνα στη Μύκονο…

«Του γυρισμού κατάρτια στα πέλαγα
του θάμπωναν τα μάτια και γέλαγα».*

Στη Μύκονο, στο λυκαυγές της δεκαετίας του ’60, οι Ροβινσόνες με τα καβαλέτα είχαν τη δικιά τους γειτονιά, τον δικό τους παράδεισο. Μεγάλωσα σ’ αυτή την ίδια γειτονιά και είχα τη χαρά να μπαινοβγαίνω στα εργαστήρια τους. Έβλεπα τον Θόδωρο Πάντο, τον Μαθιό Φλωράκη, τον Λούις Ορόσκο να ζωγραφίζουν και να εκθέτουν καθημερινά τη δουλειά τους. Στην ίδια γειτονιά αργότερα η Όψις, η Αίθουσα Ιγγλέση, και σήμερα οι οάσεις του Richard και της Monica του Luis και της Doralies.

Για τη Μύκονο των καλλιτεχνών αξίζει να μιλήσουμε κάποτε. Την Μύκονο του Δέρπαπα, της Μπακοπούλου, του Μαυροειδή, του Κεσανλή, του Βασιλειάδη, της Couteau, του Piccini, της Pipicios, του North, του Ballini… κι ακόμα τη Μύκονο εκείνη την παλιά του Βασιλικιώτη, της Ιγγλέση, του Tourte, του Κεφαληνού και την καινούργια του Δημήτρη Κουκά, της Ειρήνης Συριανού, του Μερκούρη Δημόπουλου, του Ζαννή Κουκά, της Μαρίνας Πετρή.

Και τέλος, τη ναΐφ προσέγγιση της Καρολίνας, του Φτελιανού, του Χρήστου, του Χαρίλαου, της Γεντίκογλου, του Αντρέα Ρουσουνέλη…

rousinelos-a-alefkantra1

«…λάμποντας σαν πολιτεία φεγγαριού, απάνου από μια θάλασσα σκούρα, γαλάζια και πράσινη…»**

Τα σκεφτόμουνα αυτά όταν, αδειάζοντας και καθαρίζοντας μια αποθήκη, βρήκα κάπου ανάμεσα σε οικονομικά συγγράματα και πεθαμένες προκηρύξεις, τρεις ζωγραφιές του αυτοδίδακτου Ρουσουνέλη. Μακρυνός συγγενής μου πιθανότατα – ο ίδιος υπέγραφε ως Ρουσινέλος. Η μια, με το καλοφέγγου φεγγάρι της Αλευκάντρας και του Κάστρου, με συνόδεψε στα home sick μαθητικά χρόνια στην Αναργύρειο των Σπετσών. Παρούσα κι αργότερα, κρεμασμένη στον τοίχο μ’ ένα καρφί, στα μεθυσμένα φοιτητικά του Πειραιά.

rousinelos-antreas-karavaki

Τον θυμάμαι, στο καμαράκι μια σταλιά της Πιταράκαινας. Εκεί, απέναντι από το μετέπειτα Vegera, με χίλια πινέλα γύρω κι άλλα τόσα χρώματα πολέμαγε με τα στοιχειά της φύσης. Φουρτούνες, φουρτούνες, φουρτούνες… Πάντα με το μελτέμι αγριεμένο θυμάμαι να ζωγραφίζει το νησί, μύλοι με φουσκωμένα πανιά, …καΐκια, Παραπορτιανές …»εις τον αφρόν του κύματος η αγάπη μου κοιμάται». Πριν καιρό άρχισα να ρωτάω για τον Αντρέα. Κάποιοι στη γειτονιά τον θυμούνται ακόμα. Κάποιες αστείες ιστορίες, παθήματα, γεροντοέρωτες. Στο πλάι του ίσα για ένα φεγγάρι η Καρολίνα, στα όσα ήξερε από ζωγραφική θα προσθέσει και τα δικά του μυστικά. Πιτσιρίκα, αμερικάνα, τρελαμένη με το νησί στα 23 της κι εκείνος μεσήλικας. Θα τον ακολουθήσει στη Σύρο, εθελόντρια αποκλειστική νοσοκόμα σε περιπέτεια της υγείας του για βδομάδες. Επιστρέφοντας στην Αθήνα θα την πάρει μαζί του.  Αν την ρωτήσεις σήμερα θα σου μιλήσει με τα καλύτερα λόγια και για τον άνθρωπο και για την τέχνη του. Και η γυναίκα του πολύ καλή και φιλόξενη, θα προσθέσει. Η Καρολίνα μετά από παραμονή λίγων ημερών θα γυρίσει στο νησί. Στη Μύκονο του Γιώργου Ζωγράφου, της Φαραντούρη, του Σαββόπουλου, του Ξαρχάκου, της Ηρώς Κουτούβαλη, του Πάνου Τριανταφυλλίδη… Την ίδια εποχή ο Γιώργος Σεφέρης θα περιγράψει τον έρωτα στη Μύκονο ως «τυχάρπαστα δημοκρατικό» (1965), πολύ νωρίτερα ο Άρης Κωνσταντινίδης είχε υμνήσει τα μυκονιάτικα δοχεία ζωής και τους «ποιητικά ζώντες» κατοίκους του νησιού***, κι ο Νίκος Εγγονόπουλος ακόμα πιο παλιά στον Σεβάχ τον θαλασσινό:

«…είν’ η ψυχή μου συχνά
ένα σοκάκι στη Μύκονο
σαν αρχινάει να βραδιάζει…»****

rousinelos-antreas-kato-myloi-alefkandra

Τους σκέφτομαι συχνά τους Ροβινσόνες της Μυκόνου, οι πιο πολλοί είναι σαν να τους έβγαλε εδώ ένα πρωινό κύμα. Καληώρα σαν τον Χαρίλαο που βγήκε ναυαγός μια μέρα στη Φτελιά κι έζησε πουλώντας ζωγραφιές. Οι περισσότεροι (μα που το ‘δε το δίκανο ο Γκάτσος;) κρατούσαν πινέλο. Είτε μικρή, είτε μεγάλη η τέχνη τους, το ίδιο φως, το ίδιο θάμπος της Μυκόνου ήταν που τους κράτησε εδώ κι αυτό είναι που θέλανε να δώσουν με χρώματα σαν στέκονταν μπροστά στα καβαλέτα.

~

 * Νίκου Γκάτσου, Ο Ροβινσών στη Μύκονο, από τη «Μυθολογία», βλ. «φύσα αεράκι φύσα με μη χαμηλώνεις ίσαμε» εκδ. Ίκαρος και μελοποίηση Μάνος Χατζιδάκης

**  11.8.1925 Νίκος Καζαντζάκης

***Δυο «χωριά» απ’ τη Μύκονο και μερικές πιο γενικές σκέψεις μαζί τους, 1947

****Νίκου Εγγονόπουλου, Τα κλειδοκύμβαλα της σιωπής, 1939

Advertisements

12 thoughts on “Τον 20ο αιώνα στη Μύκονο…

  1. Σε κάτι τέτοια βιωματικά κείμνα, που σηκώνουν το φανταχτερό μαγνάδι της ανάφτρας Μυκόνου που εκδίδεται για δυο δεκάρες σε φτηνορεπόρτερ και τυχάρπαστους τουρίστες, και δείχνουν τη ζωή, τη δημιουργία, τον τόπο και την όσμωσή του με τον ανθρώπινο παράγοντα, εγώ δεν μπορώ να σχολιάσω. Μόνο να τα ξαναδιαβάσω με προσήλωση.

  2. πολύ τυχερός είσαι που έχεις στα χέρια σου τέτοια έργα τέχνης που κρατάνε το οικογενειακό σου όνομα. το γονίδιο της δημιουργίας έχει περάσει σε διαφορετική μορφή

  3. Είναι το ίδιο φως , που οδήγησε τους αρχαίους να επιλέξουν το διπλανό νησάκι,τη Δήλο,για τόπο γέννησης του θεού του φωτός Απόλλωνα.
    Η Μύκονος είναι το μόνο μέρος,όπου μπορείς ν’ αντιληφθείς την έννοια του απόλυτου λευκού.Και δίπλα σ΄αυτό,το απόλυτο λευκό,τα άλλα χρώματα αποκτούν σαφήνεια και μεγαλείο.Αν προσθέσεις την αρμονία των όγκων της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής,που,πέρα απο τις ποιητικές αναλογίες,στρογγυλεύει τις ακμές και τις κοφτερές γωνίες,έχεις έναν οπτικό παράδεισο:το μάτι,μη βρίσκοντας κάτι επιθετικό να σταθεί,γαληνεύει.Κι έρχεται και το θαλασσινό αεράκι…
    Ακόμα και να μην είσαι καλλιτέχνης,χωρίς να το συνειδητοποιείς,μαγεύεσαι.Πόσον μάλλον αν είσαι…

    (Ας μην ξεχνάμε και τα φυσικά γλυπτά «του Χένρυ Μουρ»,που είναι σπαρμένα σ’ ολο το νησί κι αιχμαλωτίζουν το βλέμμα του διαβάτη).

  4. Μακάρι Δημήτρη να μπορούσαμε να βγάζαμε προς τα έξω αυτή την εικόνα της Μυκόνου, της αδικημένης στα μάτια μου Μυκόνου. Δεν ξέρω γιατί, πιστεύω ακράδαντα ότι οι άνθρωποι με τα ίδια τους τα χέρια και τις πράξεις τους ομορφαίνουν ή αμαυρώνουν την εικόνα ενός νησιού που η τύχη τάφερε να περάσει στην Ιστορία ως διασημότητα. Το απόλυτο λευκό, όπως λεει και ο Σελιτσάνος είναι το υπέρμετρο αγαθό για το οποίο αξίζει να παλέψει κανείς. Κι εσύ , νομίζω ότι παλεύεις με πάθος και θάρρος.

  5. δεν υπάρχει μου φαίνεται η απλότητα αυτών των ζωγράφων,
    παρά πολύ λίγο πια.
    δεν υπάρχει ίσως το τοπίο αυτών των ζωγράφων
    παρά πολύ λίγο πια.

    ή μήπως απλώς πρέπει να ψάχνουμε γενικώς περισσότερο…

  6. 🙂
    @Μα εσύ Σελιτσάνε,
    το γνωρίζεις καλύτερα, ήδη από τα πανεπιστημιακά έδρανα, πως έρχεται μια στιγμή που και οι αδένες παίρνουν την εκδίκησή τους.
    Απλά …ψηνόμαστε στο ζουμί μας!

    Την καλημέρα μου και στους υπόλοιπους.
    …κι έχει μια λιακάδα έξω μετα τη χτεσινή βροχούλα!

  7. Όλα στα κάρβουνα, μα τόσο ωραία ροδισμένα και αρωματισμένα. Εξαίρετο λιμάνι αυτή η γωνιά από την επιτέλους βροχερή Λευκωσία (της δάφνης, της λεμονιάς και της αγέραστης τσίκνκας ε;) 😉

  8. ΑΣΧΕΤΟ
    ΣΑΣ ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΝΑ ΒΡΩ ΤΟΝ ΦΙΛΟ ΜΟΥ ΙΟΡΔΑΝΗ ΑΠΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ
    ΑΓΝΟΕΙΤΕ ΤΟΥΣ 2 ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥΣ ΜΗΝΕΣ
    ΕΙΝΑΙ ΣΤΗΝ ΜΥΚΟΝΟ ΑΠΟ ΤΟ ΔΕΚΕΜΒΡΗ ΤΟΥ 2007
    ΚΑΤΑ ΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΔΟΥΛΕΥΕ ΣΤΟ VILA OSTRIA ΣΤΟ ΑΜΥΓΔΑΛΙΔΙ & ΜΕΤΑ ΣΤΟ LA SCARPA ΣΤΗ ΜΙΚΡΗ ΒΕΝΕΤΙΑ
    ΠΕΙΤΕ ΜΟΥ ΑΝ ΞΕΡΕΤΕ ΣΕ ΠΟΙΟ BLOG Η SITE ΝΑ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΥΕΣΩ ΚΑΙ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΕ ΑΥΤΟ ΓΙΑΤΙ ΕΙΜΑΙ ΨΙΛΟΑΣΧΕΤΟΣ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s