Home

Πολύ πολύ διακριτική η …συμπλογκέρισσα, μου ζήτησε να διορθώσω το κατά τη γνώμη της εσφαλμένο :»Κούμουλα» με το ορθόν «Κούλουμα».

Ευχαρίστως να το κάνω αρκεί να μου δώσει την ετυμολογία της λέξης «Κούλουμα».

Κούμουλα του 1961 στον Πλατύ Γιαλό

φωτογραφία του Δημήτρη Πουλουδή από το fb group Old Mykonos

Εγώ από μικρός ξέρω ότι την Καθαρά Δευτέρα πηγαίναμε παραδοσιακά στην παραλία του Πλατύ Γιαλού κι εκεί απλωνόνταν σε όλη της την έκταση ο περισσότερος κόσμος του νησιού σε κουμουλάκια, δηλαδή σωρούς (παρέες ανθρώπων).

κουμουλάκι (το) : από το κουμούλι, κούμουλο >cumulo = ital. σωρός (βλ Σταύρου Μάνεση, Ιστορικό Λεξικό του Μυκονιάτικου Ιδιώματος)

Από τότε που γεννήθηκα κάνω Καθαρά Δευτέρα στην ύπαιθρο και μάλιστα με μικρές ή μεγάλες παρέες φίλων. Τα τελευταία χρόνια βέβαια λόγοι αισθητικοί μας κάνουν να επιλέγουμε φανατικά πιο «παρθένες» ακρογιαλιές και κοντά στα βραχάκια για να προστατευτεί από την αμμοβολή η …ταραμοσαλάτα.

Κούμουλα λοιπόν έμαθα να τα λέω από τη γιαγιά μου κι αυτή από τη δικιά της γιαγιά και δεν βρέθηκε κανείς να τις ενημερώσει πως από το κούμουλο> λατ. cumulus*=σωρός, που ποιος ξέρει ποιοι Βενετσιάνοι μας το φόρεσαν, υπέστη πανελλαδικλη αντιμετάθεση των μ-λ κι έτσι το ‘μαθα κι εγώ «λάθος», όπως ακριβώς «λάθος» άκουγα την ίδια γιαγιά -τη Δεσποινάρα με τ’ όνομα- να αναρωτιέται κάθε φορά που μας έβλεπε μπροστά της (ως Φάντηδες Μπαστούνι) στο χωριό:

-…μετατιναρχόστε;

Μου πήρε δυο τρεις δεκαετίες να καταλάβω πως μέσα σε τούτο το «Μετά τίνα ‘ρχό’στε;» (=με ποιον ερχόσαστε) ο πυρήνας των απαρχών της γλώσσας (τις, τινός, τινί, τίνα) είχε ριζώσει για δυο χιλιάδες χρόνια και δεν το κουνούσε με τίποτα!

Ύστερα -μα πολύ ύστερα- ήρθαν η Ελένη, η Χριστίνα, η Τατιάνα, η Βάσια, η Ντέσσυ, η Ελεωνόρα, ο Αιμίλιος, ο Θέμος, ο Τζίλι και το κακό τηλεοπτικό συναπάντημα…

Καθαροδευτέρα στην Πάγκα στο Γιαλό. Γλέντι από κεινα που έστηνε κάθε χρόνο ο Θοδωρής ο Φούσκης με την παρέα του.  Η φωτογραφία από το fb του Dimitris Koutsoukos.

*Κατά τον Νικόλαο Πολίτη έχει προέλευση από το «cumulus» που εκτός από την σημασία του σωρού, σημαίνει και την αφθονία, το περίσσευμα, το πέρας, αλλά και τον επίλογο. Η γιορτή λοιπόν της Καθαράς Δευτέρας θεωρείται ο επίλογος των βακχικών εορτών της αποκριάς, οι οποίες ουσιαστικά αρχίζουν την Τσικνοπέμπτη και τελειώνουν την Καθαρά Δευτέρα.
Advertisements

20 thoughts on “Κούμουλα vs Κούλουμα

  1. Η τόση εμπιστοσύνη στην ετυμολογία και οι προτάσεις τύπου, εγώ από μικρός ξέρω ότι, έχω την εντύπωση πως κάποτε οδηγούν σε μαύρα σύννεφα τύπου Mammatus, aka, Μammatocumulus. 🙂 Θα ρωτήσω κι εγώ με αφορμή τον πάντα εύστοχο kostis-b, «λούκουμα» δεν παίζει;

  2. @kostis-b.
    Σύντροφε της άλλης όχθης του Ενιππέα, τα πράγματα έχουν ως εξής:
    Μετά τον φαύλο κύκλο των αντιμεταθέσεων οι οποίες έκαναν ζημιά στο Λαϊκό Κίνημα περισσότερη απ’ όση ο Δημήτρης Αβραμόπουλος στον Ελληνικό Τουρισμό αποφασίστηκε να μην γίνουν άλλες. Έτσι παραμένουν ως έχουν και ως είχαν τα μ-λ Κουκούλουμα και τα Κουκούμουλα μ-λ.
    Λούκουμα δεν έχει σύμφωνα με απόφαση της 318ης Ολομέλειας λοιπόν, παρεκτός κι αν εννοείτε τους άρτι εξαφανισθέντες λουκουμάδες της μάνας μου… μεγάλη η Χάρις των Αγίων Θεοδώρων σήμερα!

  3. @hdd345f.
    Ελάτε τώρα, εγώ κάλυψα τον δικό μου μικρόκοσμο 🙂 αλλά δεν ήξερα πως θα είχατε ενδιαφέρον για περαιτέρω διερεύνηση. Κάνω εγώ για σας το μπάνιο στον Google:

    -A. Γλωσσάριο των Σαράντα εκκλησιών Ανατ. Θράκης:
    «Κουμουλα (ή) (λ. Λατ.) =ο σωρός.—Μια κουμουλα χώμα.— Μια κουμουλα παράδες.— Μια κουμουλα στρώματα. Κούμουλα εχ` τη λίρα.—Μια κουμουλα προίκα σε δώκαμ’, κόμ’ τι θέλς ;»

    -B. http://www.asprilexi.com/politonika_gif/200204.gif

    και τέλος
    -Γ. κάποια στιγμή πρέπει να εμβαθύνουμε την έρευνα στην γλυκιά γοητεία της «κωλομάντρας» και στην σχέση της με την Καθαρά Δευτέρα…

  4. Λοιπόν, γκούγκλισα κι εγώ και βρήκα και μια δεύτερη εκδοχή σύμφωνα με την οποία «η λέξη «κούλουμα», προέρχεται επίσης από την λατινική, λέξη «columna», που σημαίνει κίονας , κολώνα, διότι οι Αθηναίοι συνήθιζαν να γιορτάζουν την Καθαρή Δευτέρα στους στύλους του Ολυμπίου Διός, και αργότερα στο λόφο του Φιλοπάππου».

    Προσωπικά ψηφίζω τα λούλουμα του Κωστή.

  5. @nina C.
    Γκουγκλίιιισατεεε; (φωνή Τζένης Καρέζη!)
    η μήπως να αναρωτηθώ: τσιμπήηησατεεεε;
    Μα ήτανε κάτι παραπάνω από βέβαιο πως θα έπεφτες σε κολώνα Σαββατιάτικο! Να το κυττάξεις αυτό. Μην τ’ αφήσεις έτσι.
    Columna λοιπόν ε;
    Εξ ου και καθαροδευτεριάτικη ιαχή των γκάγκαρων γύρω από την κολώνα εκεί ψηλά στο Λόφο:
    Μήτσο αμόλα …καλούμα!
    Κι εγώ στη θέση σου τη …κουκούλα του Κωστή θα ψήφιζα αλλά στην κατάστασή μου προτιμώ του χταποδιού..

  6. Έρχομαι εδώ για να στο πω: μου χάρισες την πιο μεγάλη συγκίνηση και μούκανες την πιο μεγάλη τιμή, βάζοντας το link στο «Κι αυτά πατρίδα μας»…
    Κι είναι τώρα εμένα η ευθύνη μου ακόμη πιο βαρειά και μεγάλη – και το λέω πολύ σοβαρά αυτό!
    Σ’ ευχαριστώ…

  7. @asteroid.
    Αν έπρεπε να διαλέξω θα έπαιρνα τη φωτογραφία με τους δυο μετανάστες που μαζεύουν ήλιο στο παγκάκι, εκεί στο βορόσκεπο τ’ Άι Νικολακιού της Καδένας

    @δέσποινα.
    Δυο μέτρα γυναίκα (έδινε τουλάχιστον αυτή την αίσθηση!) κι ούτε πόντο δεν της πήρα (σε αξιοσύνη).
    🙂
    Το έχουμε εδώ το χούι να κολλάμε τα πιο πετυχημένα παρατσούκλια. Για εκείνη ήταν θέμα μεγέθους σημαντικό…

    Αλλά μη θαρρείς πως τα λεγε «σωστά» (κι απαντώ εδώ και στα παραπάνω παλικάρια)
    Έλεγε (και λέμε ακόμα):
    το γεράνι …γιασεμί,
    την άμμο …νάμμο,
    τις κουρούνες …κορώνες,
    τα σπουργίτια …κολίνες
    το γατάκι …κασουλάκι
    και τα άγανα της αγριοβρώμης …κωλομπήχτες!

  8. Σ’ ολα τα νησια Δημητρη, για να μη πω σε ολα τα χωρια, εχουν ιδιωματισμους κι αυτο (μαζι με ολα τα αλλα τα αρχιτεκτονικα, τα μαγειρικα κλπ) κανει το καθενα τοσο ξεχωριστο. Εχω ακουσει το δελφινι «δερφινι» σε νησι. Ποιος θα πει τι ειναι σωστο και τι λαθος, ολα συμβατικα ειναι και η γλωσσα ειναι ζωντανη και αλλαζει ισως πιο γρηγορα κι απο εμας τους ιδιους. Το κατσουλακι τοεχω ξανακουσει, καποτε πολυ παλια με φωναζανε αγριοκατσουλο.

  9. @δέσποινα.
    «ο χριστός και ο απόστολος» (tsaperdona’s προς καρβουναραίους comment), ε όχι και το δερφίνι …»δελφίνι», αμάν πια, πόσα ν’ αντέξει πια κανείς;

    @tsaperdona.
    …κι η Παναγιά η Παρθένα!
    Μια μονάχα λέξις.

    υ.γ. και δεν κρύβοταν πίσω της ο …Αλέξης!

  10. εγω που στα πριν λιγα χρονια καταλαβα την ετυμολογια του σεταμας (σε εμας αυτα?) νομιζα οτι ηταν μια λεξη! χαχα
    (με λενε βασια και ειμαι καλα 🙂 )

  11. Λοιπον : Τελος: Κουμουλα!(…μω το Λιντερ-Σκοτ μου μεσα …μω!)

    Εδω που μενω λενε:
    «Ωραιος γαμος!Ειχανε και βιολιτζηδες!Παιζανε ενα κλαρινο!!!»

    Θα τα ισοπεδωσουμε ολα δηλαδη;
    (Που ειναι το κρατος;!)

  12. Κουμούλα στη εποχη του 60΄ λέγαμε όταν είμαστε μικροί κοροϊδευτικά μεταξύ μας πειραζόμαστε ώστε να νευριαση ο άλλος για να πεζουμε ξιλο και συνεχίζουμε να τον λεμε Κουμούλα εάν το νικάγαμε εεε εεε Κουμούλα σε νίκησα δε εχεις νεύρο μέσα σου εισε μπουλης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s